ΚΤΕΛ
- Κοινά Ταμεία Εισπράξεων Λεωφορείων) είναι μεταφορικές επιχειρήσεις που εξυπηρετούν τη μετακίνηση του επιβατικού κοινού μεταξύ των ελληνικών πόλεων με χρήση λεωφορείων. Το 2001 με τον νόμο 2963/2001 αλλάζει εκ νέου ο τρόπος λειτουργίας των ΚΤΕΛ, για να φτάσουμε στο 2003, όπου βάσει νέου νόμου τα ΚΤΕΛ όλης της χώρας μετατράπηκαν σε ανώνυμες εταιρείες. Σήμερα υπάρχουν 59 ΚΤΕΛ (με τη μορφή ανωνύμων εταιρειών) και με 4.136 λεωφορεία συνολικά στον στόλο τους.Υπό αυτό το καθεστώς, το κάθε λεωφορείο αποτελούσε ξεχωριστή επιχείρηση, οδηγώντας σε αναρχία στα δρομολόγια και στις τιμές των εισιτηρίων. Τα ΚΤΕΛ (ή Κ.Τ.Ε.Λ.
Ωστόσο, ο Β Παγκόσμιος Πόλεμος έβαλε εμπόδια και σε αυτή την προσπάθεια, καθώς τα λεωφορεία επιτάχθηκαν από τις ένοπλες δυνάμεις της χώρας. Με το όνομα ΚΤΕΛ αναφέρονται επίσης και οι σταθμοί επιβίβασης σε αυτά τα λεβφορεία. Το πρώτο διάταγμα για τη συγκοινωνία στην επαρχία εκδόθηκε το 1912 από την τότε ελληνική κυβέρνηση.
Στα ΚΤΕΛ Κηφισού και Λιοσίων (Αθήνα), τους μεγαλύτερους σταθμούς ΚΤΕΛ της χώρας, έχουν πραγματοποιηθεί μέχρι και τον Ιούνιο του 2009 60 εκατομμύρια μετακινήσεις έναντι 75 εκατομμυρίων μετακινήσεων το 2008. . Το σύστημα αυτό όμως αποδείχθηκε προβληματικό και με το ΝΔ 102/1973 επανέρχεται το προηγούμενο καθεστώς.
Μετά το πέρας του Β Παγκοσμίου Πολέμου, καθώς το σιδηροδρομικό δίκτυο είχε καταστραφεί, τα λεωφορεία αποτέλεσαν μοναδικό μέσο μαζικής μεταφοράς. Το 1952 συστηθήκαν με τον νόμο 2119 τα Κοινά Ταμεία Εισπράξεων Λεωφορείων (ΚΤΕΛ). Την 1η Ιουλίου προκηρύχθηκε διεθνής διαγωνισμός για την παραχώρηση σε εταιρεία αυτοκινήτων της εκμετάλλευσης επαρχιακών δρόμων.
Το κόστος των εισιτηρίων εξαρτάται από τα χιλιόμετρα της διαδρομής και τη μέση κατανάλωση καυσίμων του οχήματος που εκτελεί τη συγκεκριμένη διαδρομή. Τα ΚΤΕΛ προτιμώνται από το ελληνικό επιβατικό κοινό για τις μετακινήσεις του καταλαμβάνουν μεγάλο ποσοστό των συνολικών μετακινήσεων. Το 1984 διαχωρίστηκαν οριστικά τα αστικά από τα υπεραστικά ΚΤΕΛ.
Ωστόσο, μείωση 20% σε επιβάτες και εισιτήρια παρουσίασαν τα ΚΤΕΛ το πρώτο εξάμηνο του έτους 2009, σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του 2008. Εξυπηρετούν την κίνηση του επιβατικού κοινού μεταξύ των επαρχιακών πόλεων και των μεγάλων αστικών κέντρων (Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Πάτρα) καθώς και μεταξύ γειτονικών πόλεων.
Επίσης, πολλά ΚΤΕΛ εξυπηρετούν δρομολόγια μεταξύ της πρωτεύουσας ενός νομού και των κωμοπόλεων / μεγάλων πληθυσμιακά χωριών του νομού. Πολλά ΚΤΕΛ έχουν ιδρύσει γραφεία τουρισμού και διοργανώνουν εκδρομές σε προορισμούς εκτός και εντός Ελλάδας, ενώ υπάρχουν και δρομολόγια μεταξύ ελληνικών πόλεων και πόλεων γειτονικών χωρών. Πληροφορίες για τα δρομολόγια των ΚΤΕΛ δεν δίδονται μέσω της επίσημης ιστοσελίδας τους, αλλά μέσω τηλεφωνήματος σε πενταψήφιο αριθμό υψηλής χρέωσης. Έτσι δημιουργήθηκαν 104 ΚΤΕΛ, 59 υπεραστικά και 45 αστικά (ένα για κάθε νομό και νησί).
Ο διαγωνισμός αυτός αφορούσε τους δρόμους Τρπολης - Σπάρτης και Λαμίας - Καρπενησίου. Το 1968, με απόφαση του Υπουργείου Συγκοινωνιών, έγινε η συγχώνευση όλων των ΚΤΕΛ σε 8 οργανισμούς ΚΤΕΥΛ (Κοινά Ταμεία Εισπράξεων Υπεραστικών Λεωφορείων).
Την κατάσταση προσπάθησαν να αντιμετωπίσουν οι επόμενες κυβερνήσεις με θέσπιση νόμων και προεδρικών διαταγμάτων. Το 1927 - 1930 δημιουργήθηκαν οι Κοινές Διευθύνσεις Αστικών και Υπεραστικών Λεωφορείων, σε μία προσπάθεια οργάνωσης του στόλου και του πλαισίου λειτουργίας του.
